Kuduz
Kuduz nasıl bulaşır?

Tüm hayvan sahiplerive hatta sokaktaki insanlar da kuduz hastalığından korkar. Yaygınlığı gün geçtikçe ilerlemektetir.

Bir enfeksiyon hastalığı olan kuduzun etkeni spesifik bir kontagiyöz (bulaşıcı) virüs; “rabdoviridae” ailesinden zarflı bir RNA virüsüdür. Kuduz enfeksiyonu , virüsün bulunduğu salya ile temas sonrasında gerçekleşir. Bu temas ısırma, sağlam olmayan derinin yalanması, mukozaların yalanması şeklinde gerçekleşebilir. Kendi patisini yalayan kedinin tırmalaması sonucu da kuduz bulaşabilir. Mağara gezen kişilerin, yarasaların aerosol şeklinde havaya saçtığı damlacıkları soluduğu ve böylece virüs kaptığı söylense de bu bilimsel olarak kanıtlanamamıştır. Aynı şekilde kuduz olduğu bilinmeyen kadavradan alınan korneanın transplantasyonu sonucu kuduz bulaştığı da kanıtlanamamış bir iddeadır. Hele içme suyuyla, cinsel yolla, solunum yoluyla, barsak solucanlarıyla bulaştığına dair hikayeler ise sadece tarih sayfalarında kalan birer söylentidir. Kuduz bir hayvanın ısırdığı hamile kadının karnındaki çocuğuna kuduz bulaşması mümkün değildir. Kuduzun tek ve kesin bulaşma yolu kuduz bir hayvanın ısırdığı açık yaradır.
Kuduzun Belirtileri

Hastalıklı hayvan tarafından ısırıldıktan sonra kas dokusuna giren virüs, önce kas dokusu içinde çoğalır. Daha sonra periferik sinirler aracılığıyla merkezi sinir sistemine ve oradan hızal beyine ulaşır. Beyine yerleşip işgal eden virüsün artık yukarı hareketi tamamlanmış ve aşağı doğru hareketine başlar ve göz, tükürük bezleri, deri gibi organlara yerleşir. Burada önemli olan nokta, bu seyir esnasında çok az antijen salınması, antikor oluşmamamsı ve adeta virüsün kendisini saklamasıdır. Bu nedenle labaratuvar tanı yöntemleri klinik belirtiler tam ortaya çıkmadan (yani iş işten geçmeden) sonuç vermez.

Kuduzda kuluçka süresi ortalama 10-60 gün arasında değişmekle birlikte, litaratürde bu sürenin 2 güne kadar indiği; bazen yıllara kadar uzadığı vakalar görülmüştür. Özellikle çocuklarda, baş, yüz gibi beyine yakın ya da sinir dokusunun yoğun olduğu bölgelerin ısırıldığı durumlarda ve mukozanın yalandığı hallerde kuluçka süresinin çok kısaldığı görülmüştür.

Kuduz virüsü alan bir insanda ilk belirtiler, sanılanın aksine, genellikle kuduzu düşündürmeyen basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu şeklinde görülür. Hastalık tablosu tamamen oluşmadan bir iki gün önce ise, iyileşmesine rağmen ısırık yerinde kaşıntı, iğne batması hissi, sinir trasesi boyunca yayılan bir ağrı gibi belirtiler oluşur. Ayrıca kişilik değişiklikleri görülür.

Hastalık oluştuktan sonra 3 temel formda seyredebilir. “Spastik form”da hidrofobi (su korkusu) ve aerofobinin oluştuğu klasik, spazmlarla karakterize kuduz seyri izlenir. “Demans form”da uç noktada aşırı uyarılma veya adeta delirme hali görülür. “Paralitik form”da kısmi felçler izlenir. Diğerlerine oranla daha uzun süren bu durumda şüpheli bir tanı yoksa, genellikle kuduz tanısı konamadan, nörolojik problemlerle uğraşılırken hasta kaybedilir.

Kuduz hasatalığı bir kez oluştuktan sonra ölüm kaçınılmazdır. Önemli olan hastalık oluşmadan vücutta koruyucu antikor düzeyini oluşturmaktır.
Kuduz İnsan Vücudunu Nasıl Ele Geçiriyor ?

Kuduz olmuş bir hayvan ya da insanda belirtileri birdenbire ortaya çıkıyor. Çünkü hastalığın kendisini göstermesi için virüsün öncelikle beynin cornu amanois bölgesi ile cerebellum bölgelerine ulaşması gerekiyor. Bunun süresi ise ısırığın bulunduğu yere bağlı. Eğer ısırık insanda boyun ve baş bölgesinde ise 3 hafta, belden aşağıdaysa 1,5 ay içinde ortaya çıkıyor. Bu süre kuduz hastalığından kurtulmak için tek ve son şans.

Sinir sisteminde ilerleyerek beyne yerleşen virüs burada çoğalarak biraraya geliyor ve “Negri cisimciği”ni oluşturuyor. Buradan vücuda yayılan virüsler ilk olarak tükürük bezlerine iniyorlar. Arkasından yutak felci başlıyor. Aynı zamanda aşırı saldırganlık, ışığa ve sese aşırı duyarlılık başlıyor. Çene kaslarının felci sonucu alt çene düşüyor ve son aşamada felçler tüm organlara yayılıyor.
Kuduz bir hayvan tarafından ısırılınca ne yapmalıyız ?

Herhangi bir hayvan ısırdıktan sonra kuduz ihtimaline karşı ilk yapılacak şey hiç vakit kaybetmeden yarayı bol sabunlu veya deterjanlı suyla yıkamaktır. Bu işlem yaranın üzerindeki virüsleri öldürmüyor, ancak büyük bir kısmını yaradan uzaklaşmasını sağlıyor. Bunun ardından yara alkol veya tentürdiyot ile temizlenmeli. Bu işlem yara üzerinde kalan virüslerin bir kısmının ölmesini sağlıyor. Yara ne kadar büyük olursa olsun yaraya dikiş atılmamamsı gerekiyor. Çünkü bu işlem o bölgedeki sinir uçlarını uyararak sinir uçlarının çoğalmasını sağlıyor. Bunların dışında tetanoza ve diğer enfeksiyonlara karşı önlem alınması ve antibiyotik tedavisine başlanması gerekiyor.
Yalancı Kuduz (Aujeszky)

Bütün hayvan türlerinde görülen bu hastalık ultra virüsten ileri gelir. Hayvanlarda şiddetli kaşıntı, çırpınma ve felçler görülür. Hastalık çok hızlı seyreder ve domuz dışında bütün hayvanlarda ölümle sonuçlanır. Budapeşte Veteriner Yüksek Okulu Müdürü Prof. Aujeszky Aladar tarafından tanımlanan bu virüs, kesinlikle insanlara bulaşmıyor. Bu virüs Türkiye’de ilk defa 1932’de İstanbul Kuduz Müessesi Müdürlüğünde görevli Doktor Zekai Muammer Tunçman tarafından izole edildi.
Bütün canlılar kuduz taşıyıcısı olabilir mi ?

Bir tanesi hariç dünyadaki hiçbir hayvan kuduz virüsünü uzun süre taşıyamıyor. Bütün canlılar kuduz virüsünün vücutlarına girmesinden sonra en çok üç ay yaşayabiliyor. Çünkü virüs beyine yerleşiyor ve bütün faaliyetlerini durduruyor. Özellikle yutak felci, canlıların yeme içme fonksiyonunu durduruyor ki, bu da ölümün ilk adımını oluşturuyor.

Amerika kıtasında yaşayan ve “vampir yarasa” olarak bilinen “Desmodus” türü yarasalar kuduz virüsünün doğal taşıyıcısıdırlar. Bu yarasa türünün virüsü iki yıl kadar taşıdıkları sanılıyor. Bunun yanısıra kuşlarda ve kümes hayvanlarında kuduz vakası hemen hemen hiç görülmüyor.

Malzemeler :

2 lb tavuk cigeri ( cok kucultmeden doğrayın, yıkayın)
1 adet kuru sogan ( dilimlenmis )
1/2 demet maydanos
karabiber
kirmizi biber
kimyon
tuz
kekik
4 yemek kasik zeytinyag

Yapılışı

Cigerleri cok kucuk olmamak sarti ile dograyın
yıkayıp süzgüde bekletin biraz, sonra tencereye
yagıı ve soganları koyun, soğanlar pembeleşirken suzgude
bekleyen cigerleri de ilave edin, suyunu salip toplamasini
bekledikten sonra da baharatlarimi ilave edip, tenceremi silkeleyin,
spatula ile karistirinca cigerler nazik dagilabiliyor,
en sonda dogranmis maydanozları ilave edip, ocagimi kapatın.

Tavşanlar

Tavşanlar yüzyıllardır ehlileştirilmişlerdir, biraz gayretle çok sevimli pet olabilirler.
Tavşanlar tuvalet alışkanlığı kazanabilirler.Evi kirletmemeyi öğrenirler, çok uğraştığınız takdirde, itaat etmeyi de öğrenebilirler. Eğer bir an evvel tavşanın belli bir yere pislemesini ve böylece evin içinde serbestce dolaşmasını arzu ediyorsanız onu eve aldıktan sonraki bir kaç gün bir odaya koymak önerilir. Bu odaya bir talaş kabı bırakarak,tavşanın ihtiyacını buraya görme alışkanlığını kazanması sağlanır.

Eğer bu sevimli hayvanı beslemek isterseniz,biraz sabırlı olmanız gerekecektir Tavşanınızı ne kadar iyi eyitirseniz eğitin unutmayınki o bir kemiricidir.Evinizdeki tahta eşyalar süpürgeliklerde diş izi bırakmaması için ona bunun yerine geçebilecek sert birkaç eşya sağlamak iyi olacaktır. Örneğin iyice bayatlamış ekemek veya küçük parça odun bu ihtiyacı karşılar.
Tavşanlarda kaprofaji (dışkı yeme )vardır. Eğer günün herhangi bir zamanında küçük dostunuz kakasını yerken görebilirsiniz. Sakın şaşırmayın ve buna asla engel olmayınız. Tavşanlar iki çeşit kaka yaparlar bundan sadece birisini yerler. Çünkü tavşan, barsağının son kısmında imal ettiği bu içerik proteğin den çok zengindir,bazı vitaminleri içerir ,düşük selülozlu ve sindirime yardımcı bakterilerden oluşur. Tavşan günlük protein ihtiyacının % 7 sini bundan karşılar.
Eğer buna engel olursanız tavşan güçten düşer ve zayıflar.

· Yavru tavşanlar, eğer üretilmeyeceklerse, iki yaşından önce kısırlaştırılmalıdırlar.Dişiler üreme organları(yumurtalık ve uterus ) kanserlerine çok yatkındırlar ve kısırlaştırma bu riski ortadan kaldırır; erkeklerin ise agresif davranışlarını önler.

· Çoğu tavşan, fazla beslenildiğinden, obesliğe yakın derecede şişmandır ve dengeli bir rejim şarttır. İyi kalite timothy samanı yanısıra, az miktarda pellet ve koyu yeşil , sarı sebzelerle meyveler kullanın. Samanın içindeki seluloz en iyi, tüy topu önleyicisidir ve sindirimi düzenler.

· Tavşanınız eve gelir gelmez, veteriner kontrolüne götürün; daha sonraki kontrolleri her altı ayda bir yapılacaktır. Tavşanlarda iç parazit çok görüldüğünden, gaita muayenesi tavsiye edilir. Pirelenebileceği için, pire ilaçları kullanılması gerekebilir. Dişlerini sıkça muayene ettirn. Tavşanlarda diş uzaması görüldüğünde dişlerin törpülenmesi gerekir.
Tavşanların aşıya gereksinimi yoktur.

Hazırlama: 20 dakika
pişirme: 7-8 dakika

2 parça tavuk göğüs eti
1 su bardağı galeta unu
1 su bardağı un
2 adet yumurta
sıvıyağ
karabiber
tuz

Tavuk göğüs etlerini ikiye bölün. Eti mutfak tahtasının üzerine yayın ve bir mutfak çekici ile dövün. Etiniz hemen hemen yarım parmak kalınlığında olsun. Böylece 4 parça şinitsel elde edersiniz. Şinitsellerin üzerine bir parça karabiber ve tuz serpin. Bir tabağa un, diğer birine galeta ununu koyun. Yumurtaları geniş bir tabakta çırpın. Etleri önce una, sonra yumurtaya, daha sonra ise galeta ununa bulayın. Daha sonra tekrar yumurtaya bulayıp bir kere daha galeta ununa bulayın. Böylece şinitselleriniz kızarınca daha gevrek ve kıtır kıtır olur. Ayrıca et de suyunu kaybetmez.

Tavada bol sıvıyağı kızdırın ve şinitelleri kızartın. Yanında bol limonlu ve maydonozlu bir patates salatası ile servis yapın